فاکتورهای انسانی در سیستم مدیریت ایمنی

سیستم مدیریت ایمنی نظامی است که مدیر ایمنی را از عملیات انجام شده توسط اپراتورها از لحاظ ایمنی مطمئن می‌سازد.

این سیستم شامل ترتیبات ایمنی در تمام سطوح سازمان می‌شود و فرایندی را فراهم می‌کند که توسط آن ریسک‌ها می‌توانند ارزیابی و کنترل شوند.

امروزه اغلب سازمان‌ها نیاز دارند که چگونگی تأثیر مشخصه‌های  انسانی بر روی رفتارها و در نتیجه تأثیر آن بر روی عملکرد ایمنی را درک کند.

این نکته زمانی مهم است که سازمان تلاش می‌کند که ریسک‌های موجود را از طریق راه حل عملیاتی کاهش دهد تا حذف کلی مشکلات.

برای مثال بهتر است تا یک سازمان اپراتورهای خود را به گوشی‌های ایمنی مجهز کند تا سعی کند منبع صدا را کاهش دهد.

ساختار سیستم مدیریت ایمنی

اصلی‌ترین عناصر سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت به شرح زیر است:

سیاست‌ها:

سیاست‌های کارا و مؤثر در زمینه ایمنی و بهداشت مسی مشخصی را برای سازمان می‌تواند مشخص کند.

سازماندهی:

ساختار مدیریتی کارا جهت رسیدن سازمان به سیاست‌های خود  طراحی می‌شود.

برنامه‌ریزی:

یک رویکرد سیستماتیک و برنامه‌ریزی شده برای اجرای سیاست‌ها  از طریق سیستم مدیریت ایمنی وجود دارد.

اندازه‌گیری عملکرد:

عملکرد در برابر استانداردهای مورد انتظار اندازه گیری می‌شود تا این موضوع که کی و کجا بهبود لازم است، مشخص شود.

انجام ممیزی و بازنگری:

سازمان از تجربیات می‌آموزد و آن‌ها را به کار می بندد.

مشخصه‌های انسانی عنصر درونی سیستم مدیریت ایمنی

راهنمای HSE که سبب «کاهش خطاها و اثرگذاری  بر روی رفتارها » می‌شود؛

چهار حوزه کلیدی را که توسط آن‌ها می‌توان تأثیر مشخصه‌های انسانی را یافت شناسایی می‌کند:

ارزیابی ریسک

بازرسی تصادفات و حوادث و شبه حوادث

طراحی و تدارکات برای تجهیزات کاری و سیستم‌ها و محل‌های کاری

تمرکز بر روی جنبه فرد محور طراحی مشاغل از قبیل مدیریت شیفت کاری، خستگی، ارتباطات و فرهنگ ایمنی

مشخصه‌های انسانی (Human Factors) به فاکتورهای محیطی، سازمانی و شغلی و مشخصات فردی و انسانی که برروی رفتارهای کاری در زمینه ایمنی و بهداشت اثرگذار الحاق می‌شوند.

با توجه به نواحی ذکر شده در بالا، شما باید به تمام پارامترهای رفتار انسانی در سیستم فکر کنید: سازمان، افراد و کار

همان طور که در اینجا نشان داده شده :

شغل

شغل مستقیماً تاثیرگذار بر روی عملکرد افراد و کنترل ریسک‌ها است.

وظایف باید مطابق با اصول فاکتورهای انسانی و محدودیت‌هایی که برای این مشخصه‌ها وجود دارد طراحی و به حساب آورده شود.

به طور مثال: به عنوان قسمتی از سیستم مدیریت ایمنی چندین سوال وجود دارد:

آیا شما وظایف بحرانی را آنالیز و شناسایی کرده‌اید؟

آیا ارزیابی لازم جهت رفع نیازهای کارکنان برای تصمیم گیری انجام می‌دهید؟

آیا ارزیابی تعادل بهینه بین انسان و سیستم‌های اتوماتیک صورت گرفته است؟

آیا از قوانین ارگونومی جهت طراحی تجهیزات استفاده کرده‌اید؟

آیا به راهنمایی‌های در دسترس برای کنترل و طراحی محیط کار شامل فضای اداری و دستیابی به تعمیرات و نگهداری، روشنایی، صدا، شرایط حرارتی رسیدگی کرده‌اید؟

آیا ابزار صحیح و تجهیزات فراهم کرده‌اید؟

آیا برنامه‌ریزی لازم جهت الگوهای کاری و تغییرسازمانی برای به حداقل رساندن تاثیرات آن بر سلامتی و ایمنی را انجام داده‌اید؟

آیا برای وجود یک ارتباط مؤثر در سازمان خود تدبیری اندیشیده‌اید؟

آیا به اینکه چه مقدار فشار کاری بر روی هر اپراتور قابل قبول است، اندیشیده‌اید؟

فاکتورهای شخصی

خصوصیاتی که کارمندان به کارشان نسبت می‌دهند، می‌تواند نقاط قوت و ضعف مرتبط با نیاز یک فعالیت خاص باشد.

که شامل قابلیت های ذهنی و فیزیکی است. برای مثال: به عنوان یک قسمتی از سیستم مدیرت ایمنی آیا شما:

مشخصات شغلی با توجه به سن، قابلیت‌های جسمانی، مهارت‌ها، قابلیت‌ها، تجارب، استعداد ، دانش، هوش و شخصیت طراحی کرده‌اید؟

آیا استعدادها و مهارت‌ها برای الزامات شغلی را با هم هماهنگ کرده‌اید؟

آیا سیاست‌هایی برای انتخاب پرسنل و فرایندهای انتخاب فرد مناسب را تنظیم کرده‌اید؟

آیا یک سیستم یادگیری کارا را اجرا کرده‌اید؟

آیا به نیازهای گروهی خاص از کارکنان رسیدگی کرده‌اید؟

آیا برای نظارت بر عملکرد کارکنان خصوصاً کارکنان در معرض خطر طراحی اندیشیده‌اید؟

آیا برای فراهم آوردن نظارت بر کار و سلامتی در جایی که نیاز است اقدامی انجام داده‌اید؟

آیا شما مصلحت‌اندیشی و حمایت برای بیماری‌های سلامتی و استرس فراهم کرده‌اید؟

فاکتورهای سازمانی

سازمان‌ها نیاز دارند فرهنگ مثبت ایمنی خود را راه‌اندازی کنند تا بتوانند میزان مشارکت افراد و تعهدات در سطوح مختلف را افزایش دهند.

برای مثال به عنوان قسمتی از سیستم مدیریت ایمنی آیا شما:

آیا یک سیستم مدیریت ایمنی و سلامتی مؤثر دارید؟

آیا یک فرهنگ ایمنی مثبت در سازمانتان وجود دارد؟

آیا تنظیماتی برای شکل‌دهی و نظارت بر استانداردها دارید؟

آیا نظارت کافی دارید؟

آیا سیستم گزارش‌دهی رویدادها و آنالیز کارا دارید؟

آیا از تجربیات می آموزید؟

رهبری مشهود در زمینه ایمنی و بهداشت

ساختار تیمی مناسب دارید؟

آیا سیستم‌های ارتباطی کارا و بهینه دارید؟

آیا طبقه‌بندی کافی برای کارکنان دارید؟

آیا الگوهای مناسب کاری دارید؟

Source: (RICA) Railway Industry Advisory Committee

Translated by: Sara Farahani