روز خلیج فارس

خلیج فارس یک دریای کناره‌ای با طول 900 کیلومتر و پهنای 240 کیلومتر است که بازه‌ی تغییر عمق آن از 35 تا 100 متر است.

خلیج فارس در جنوب ایران واقع شده و توسط تنگه باریکی به پهنای 60 کیلومتر با دریای عمان و اقیانوس هند در ارتباط است.

خلیج فارس سومین خلیج بزرگ دنیاست.

این خلیج در حدود 35 میلیون سال قبل به وجود آمده و در گذشته به مراتب بزرگتر از وسعت کنونی‌اش بوده است.

شواهد تاریخی نشان می‌دهد که در حدود 2600 سال قبل از میلاد مسیح در سواحل این خلیج مردمانی دریانورد سکونت داشته‌اند.

این خلیج دارای جزایر بسیاری است که در گذشته تمام آن‌ها تحت نفوذ ایران بوده است.

ولی امروزه فقط 10 جزیره از آن‌ها (لارک، هرمز، قشم، هنگام، کیش، لاوان، خارک، تنب کوچک، تنب بزرگ و ابوموسی) جزو خاک ایران هستند.

از زمان‌های بسیار دور سرزمین ایران از طریق راه‌های زمینی و یا از راه بنادر و سواحل خلیج فارس با سایر نقاط دنیا از جمله شرق آسیا ارتباط داشته است.

نیازهای اقتصادی و همچنین نقاط اشتراک فرهنگی و تاریخی باعث تداوم این ارتباط بوده است.

در طول این مدت بسیاری از ساکنان و اقوام مناطق شرقی آسیا از جمله هندوستان به ایران مهاجرت کرده و در این سرزمین ساکن شدند و

در امور مختلف همچون کشاورزی، نظامی و کشتیرانی مشغول به کار و فعالیت شدند.

با این که راه‌های زمینی و دریایی هر دو از اهمیت زیادی برخوردار بودند،

اما مشکلات مرزهای زمینی و وجود راهزنان سبب گشته بود که بسیاری از بازرگانان از بنادر و سواحل خلیج فارس که مرکز ثقل تجارت دنیای آن روز محسوب می‌شد، استفاده کنند.

در واقع مبادلات اقتصادی و مناسبات فکری – فرهنگی شرق آسیا و هندوستان با مراکز تجاری و فرهنگی ایران و بین‌النهرین از طریق خلیج فارس تحقق پیدا می‌کرد.

قبل از ظهور اسلام، روابط اقتصادی با سرزمین‌های شرق از چنان اهمیتی برخوردار بود که رقابت شدیدی بین ایران و روم بر سر آن در گرفت.

این دو کشور تا حدود زیادی بازارهای اقیانوس هند و شرق مدیترانه را در دست داشتند.

در سال 525 میلادی، روم با هدف دسترسی مستقیم به اقیانوس هند و بازارهای آسیایی، حبشه را در تصرف یمن تحریک کرد.

با تصرف یمن توسط حبشیان و پس از چندی تصرف مصر در سال 626 م. توسط رومیان، ضربه مهلکی به ایران که خلیج فارس را در اختیار کامل داشت، وارد شد و

به این ترتیب نزاع سیاسی نظامی ایران و روم با رقابت‌های شدید اقتصادی و بازرگانی در هم آمیخت که باعث ضعیف شدن هر دو کشور و سوءاستفاده اعراب از این قضیه شد.

ایرانیان از زمان‌های بسیار دور در مورد اقوام، آداب و رسوم، ویژگی‌های جغرافیایی و اوضاع اقتصادی چین و هند از طریق اختلاط با بومیان، اطلاعات زیادی کسب کرده بودند.

بسیاری از دریانوردان و سیاحان مسلمان ایرانی پس از بازگشت از هند و چین از آداب، رسوم، معتقدات، حیوانات و … این کشورها صحبت می‌کردند و یا کتاب می‌نوشتند.

خلیج فارس یکی از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین مناطق جهان از حیث سکونت بشر به خصوص ایرانیان در کرانه و پسکرانه‌های آن است.

تمدن ایلام قدیم و تمدن های بین‌النهرین در اطراف این منطقه شکل گرفته‌اند.

از آن زمان تاکنون، خلیج فارس مرکز ثقل تجارت و از اساسی‌ترین آبراه‌های بین‌المللی بوده است که توجه کشورگشایان و قدرت‌های بزرگ را به خود جلب کرده است.